Có những thứ chỉ cần nghe tên là ký ức tự động mở ra. Với nhiều người lớn lên ở miền quê Nam Bộ, bánh phồng tôm không đơn thuần là một món ăn vặt, mà là một mảnh ký ức rất thật, rất đời. Nó gắn với sân đất trước nhà, với bếp rơm buổi chiều, với tiếng lách tách của than hồng và cảm giác hồi hộp chờ chiếc bánh nở bung trong tay người lớn.
Bánh phồng tôm – dấu mốc ký ức trong không gian làng quê
Ở miền quê xưa, đồ ăn không nhiều lựa chọn như bây giờ. Không có snack đủ vị, không có bim bim đủ màu. Trẻ con lớn lên bằng những thứ rất “thiệt”: khoai lang nướng, bắp luộc, chuối chín cây và bánh phồng tôm.
Bánh không phải lúc nào cũng có sẵn. Thường là nhà có đám giỗ, Tết, hay người quen ở thị trấn về, mang theo vài xấp bánh phồng tôm còn sống, cột dây thun gọn gàng. Mỗi lần như vậy, cả nhà coi đó là chuyện lớn. Bánh được cất lên cao, chờ dịp nướng, vì… ăn hết nhanh lắm.
Xem bánh phồng tôm tại: https://vove.com.vn/products/banh-phong-tom-nguyen-tran
Không gian gắn liền với bánh phồng tôm luôn là sân nhà. Sân xi măng hay sân đất nện, nơi buổi trưa phơi lúa, phơi rơm, và đôi khi phơi cả những miếng bánh phồng tôm để hong cho khô thêm trước khi nướng. Trẻ con ngồi chồm hổm, tay nghịch mấy miếng bánh, miệng bị người lớn nhắc: “Đừng có đụng, lát nướng ăn”.
Chính trong không gian đó, bánh phồng tôm trở thành một “mốc ký ức”: hễ ai lớn lên rồi đi xa, chỉ cần thấy bánh phồng tôm là nhớ ngay đến sân nhà, nhớ tiếng gọi nhau vô ăn cơm, nhớ mùi khói bếp ám trên tóc.
Cách nướng bánh phồng tôm – một nghi thức của tuổi thơ
Nướng bánh phồng tôm ở quê không bao giờ là việc vội vàng. Nó gần như một nghi thức nhỏ, mà đứa trẻ nào cũng chờ đợi.
Bếp thường là bếp than hoặc bếp rơm. Than phải hồng đều, không cháy bùng. Người nướng – thường là ông, bà hoặc cha – cầm bánh bằng tay trần, đưa sát than rồi xoay đều. Chỉ cần chậm tay là bánh khét, nhanh tay quá thì bánh nở không tròn.
Khoảnh khắc chiếc bánh phồng tôm từ miếng cứng, nhỏ, chuyển sang phồng to, trắng xốp trong vài giây luôn khiến trẻ con tròn mắt. Có đứa còn đếm: “Một… hai… ba… nở rồi!”. Đó là thứ “phép màu” đầu đời, giản dị mà khó quên.
Bánh nướng xong không được ăn liền. Phải bẻ cho nguội, rồi chia phần. Mỗi đứa một miếng, có khi phải bẻ nhỏ để đủ cho cả bầy anh em. Chính sự chờ đợi và chia sẻ đó làm cho bánh phồng tôm trở nên đặc biệt, chứ không chỉ là vì vị mặn béo của tôm.
Bánh phồng tôm trong bữa cơm và ngày Tết quê nhà
Không chỉ là món ăn vặt, bánh phồng tôm còn hiện diện rất rõ trong bữa cơm gia đình miền quê, đặc biệt là dịp lễ, Tết.
Ngày thường, bánh được nướng ăn chơi. Nhưng tới Tết, bánh phồng tôm trở thành “món mở đầu” cho mâm cơm. Trước khi dọn các món chính, dĩa bánh phồng tôm được đặt giữa bàn, ăn kèm với dưa chua, củ kiệu, hay đơn giản là chấm nước mắm pha.
Ở nhiều nhà, bánh phồng tôm còn gắn với ký ức “khách tới nhà”. Mỗi khi có khách, chủ nhà nướng bánh đãi trước, vừa ăn vừa trò chuyện. Tiếng bánh vỡ rộp rộp khi bẻ, tiếng cười xen lẫn câu chuyện mùa màng, con cái… tạo nên một không khí rất riêng mà người quê đi xa rất nhớ.
Điều đặc biệt là dù mâm cao cỗ đầy hay bữa cơm đạm bạc, bánh phồng tôm vẫn
có chỗ đứng. Nó không cạnh tranh với món khác, mà đóng vai trò kết nối – kết nối người trong nhà, kết nối ký ức của những lần sum họp.
Từ ký ức tuổi thơ đến giá trị văn hóa của bánh phồng tôm hôm nay
Ngày nay, bánh phồng tôm có mặt khắp nơi: siêu thị, cửa hàng đặc sản, thậm chí xuất khẩu ra nước ngoài. Nhưng giá trị lớn nhất của bánh không nằm ở hình thức hay bao bì, mà nằm ở ký ức mà nó mang theo.
Với người từng lớn lên ở miền quê, mỗi lần ăn bánh phồng tôm là một lần “quay về”. Quay về căn bếp cũ, về giọng nói của bà, về buổi trưa nắng chang chang mà vẫn ngồi đợi bánh nướng xong.
Chính vì vậy, bánh phồng tôm không chỉ là thực phẩm, mà là một phần văn hóa ẩm thực miền quê. Nó phản ánh cách người Việt trân trọng nguyên liệu tự nhiên, cách sinh hoạt gia đình gắn bó, và cách ký ức được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác qua những điều rất nhỏ.
Trong nhịp sống hiện đại, khi mọi thứ đều nhanh, bánh phồng tôm nhắc người ta chậm lại. Nhắc rằng có những niềm vui không cần cầu kỳ – chỉ cần một bếp than, một miếng bánh, và vài người thân ngồi bên nhau.
0 Nhận xét